فاکتورهای موثر در گلدهی گیاهان زینتی
استرس محرک های گل دهی
تنش گیاهان کوتاه برد موجب کوتاه شدن دوره نونهالی در برخی گونه ها می شود. شاید بهترین مثال برای این پدیده تحریک گل دهی زودتر در کلوسیا بعد از یک فشار آب کوتاه برد است. به همین نحو آن ظاهر می شود که انتشار فشار گرمایی کوتاه برد می تواند موجب گل دهی زودتر در ارقام جدیدتر داوودی شود. دماهای پایین یا بالا می تواند بر عکس العمل فتوپریودی گیاهان هم تأثیر گذارد. برای نمونه در دماهای زیر 17 درجه سینره گیاه روز خنثی است. در دماهای بالای 17 درجه سینرهS d است. در مقابل وقتی دماها از 23 درجه متجاوز می گردد گل دهی بیشتر گونه ها می تواند به تأخیرافتد. برخی گونه ها به دماهای بالای شب حساس هستند. بعضی گونه ها به دماهای بالای روز حساس اند. و برخی دیگر به دماهای بالای روز یا شب حساس هستند.
اتیلن
در معرض اتیلن قرارگرفتن توانایی القا گل دهی در برخی گونه های گیاهی است. نکته قابل توجه تر در معرض اتیلن قرار گرفتن موجب گل دهی بروملیادز می شود. کلاره و کرنس نشان دادند که کاربرد آکسین در آناناس می تواند موجب گل دهی زودتر شود. تحقیقات بعدی بوسیله بروگ ثابت کرد که القا به گل دهی با بر انگیختن آئوکسین-ایندوسد از اتیلن همراه است. از نظر تجارتی آناناس با کاربرد اتیلن ترغیب به گل دهی می شود که در گیاهان اتیلن آزاد می کند. کاربرد اتیلن موجب گل دهی زودتر در انبه نیز می شود.
رشد یافتن گل
وقتی گل پرورش می یابد و آغاز گل دهی اتفاق می افتد رشد موفق گل باید ادامه یابد تا گل دهی موفق داشته باشد. رشد موفق گل می تواند نیاز به شرایط خاص محیطی داشته باشد. برای نمونه برخی گونه ها به یک فتوپریود خاص برای رشد موفق گل دارند. به علاوه گونه ها ممکن است به پرتوافکنی حداقل برای رشد گل به اندازه قابل توجه در راسا نیاز داشته باشد. دما نیز بر گل دهی اثر گذار است که در ادامه توضیح داده شده است. در مقابل دیگر گونه ها ممکن است احتیاج محیطی برای رشد موفق گل بیشتر ازعدم وجود فشار ندارد.
نیاز به فتوپریود برای رشد گل
رشد گل می تواند نیاز فتوپریودی داشته باشد. برای مثال رشد گل گراندیفلوریا فتوپریود بحرانی کوتاه تری نسبت به القا گل دارد. بنابراین گراندیفلوریا ظاهر می شود در این چنین سبکی ترغیب به گل دهی طبیعی هم اندازه آغاز به کوتاه شدن طول روز بعد از 21 ژوئن است. سپس رشد موفق گل به همان اندازه که طول روز ادامه به کوتاه تر شدن می کنند در پاییز و هوای معتدل بهار است . بنابراین اگر پرورش دهنده در بهار گراندیفلوریا را القا کند و سپس گیاهان را بیشتر در معرض فتوپریود قرار دهد تا فتوپریود بحرانی برای رشد گل، رشد گل متوقف می شود و تاج جوانه رشد می کند. گونه ها در اینکه آیا آنها به فتوپریود خاصی نیاز دارتد برای رشد جوانه گل اختلاف دارند. برای نمونه رشد گل گراندیفلوریا نیاز به فتوپریود دارد که کواته تر از فتوپریود مورد نیاز برای آغاز گل دهی است. بنابراین اگر گیاه داوودی در طول بهار ترغیب به گل دهی می شود و تحت شرایط روز بلند قرار می گیرد از ادامه رشد گل جلوگیری خواهد شد. که در شکل اتج جوانه اثر خواهد داشت. به همین صورت اگر گیاه روز بلند در بهار خیلی زود ترغیب به گل دهی شود و تحت شرایط روز بلند قرار گیرد بعد از اینکه خیلی زود در محیط قرار گرفت می تواند از رشد جوانه جلوگیری کند.
احتیاج گرمایی برای رشد
یک دمای بهینه برای رشد گل وجود دارد که بستگی به نوع، فتوپریود و پرتوافکنی دارد. اینکه آیا اثرات دما در نتیجه اثر گذاری مراحل بعدی گل دهی است یا اینکه این اثر بر روی سقط جوانه گل معلوم نیست. این احتمال وجود دارد که وابسته به زمان شرایط غیر بهینه ی هر دو وضعیت اتفاق می افتد. به علاوه اینکه آیا شرایط دمایی غیر بهینه یک فشار را تشکیل می دهد موضوع بحث است.
در این جا شرایط دمایی غیر بهینه از دمای فشار جدا شده اند که در ادامه به بحث در باره آن می پردازیم. دمای بالای مهار کننده گل دهی برای مدتی مورد توجه بود. برای نمونه تعداد ورم که در اولین کلاله گل لیلیوم ظاهر می شود. از 10-16 درجه به 27 درجه افزایش می یابد. در کل، بیشتر گونه های گیاهی دمای بهینه برای گل دهی دارند که بین 18-22 درجه است. هرچه دما از این حد بالا یا پایین رود تعداد گل کاهش می یابد. مدارکی وجود دارد که حکایت گو یا نه نشان می دهد که این دمای مطلوب بر اساس سقط جوانه مختلف در طول رشد است.
این نتیجه بر اساس مشاهداتی است که به طور واضحی اثر دما را بر تعداد گل در گیاهان بالغ بی تفاوت به روز در جایی که رشد گل متناوب است نشان می دهد. برای مثال تعداد گل پلارگونیوم در هر گل آذین به اندازه میانگین افزایش دما روزانه کاهش می یابد. تعداد گل هر گل آذین در پلارگونیوم پتاتوم از 9 گل به 3/8 گل در هر گل آذین کاهش می یابد که به اندازه افزایش دمای میانگین روزانه از 12 به 29 است. به این ترتیب تعداد گل پلارگونیوم x دومستیکوم هر گل آذین به اندازه کاهش میانگین دمای روزانه کاهش می یابد و روی هم رفته از گل دهی در دمای بالا تر از 17 درجه جلوگیری می شود. تعداد گل ولونیکا در هر گل آذین از 52 به 15 گل کاهش می یابد. که به اندازه افزایش دمای میانگین روزانه از 12 به 29 درجه است. تعداد گل دولا پرنسیس در هر ورم از 2/3 به 6 گل به اندازه افزایش دمای میانگین روزانه از 12 به 15 درجه افزایش می یابد. پس به 2/3 گل به اندازه افزایش بیشتر دمای میانگین روزانه به 25 درجه کاهش می یابد. رشد کل گونه های مختلف به دما حساس است و روزانه می تواند اختلاف داشته باشد. رشد گل بنت قنسول بیشتر به دمای شب حساس است. برای نمونه تعداد گل مادیستو وقتی دمای شب 20 درجه است، بسیار زیاد است. در مقابل رشد گل آنترلیوم ماژوس نشان می دهد که بیشتر به دمای روز حساس است. رشد گل ایمپاتینز هاوکری، گراندی فلوریا بیشتر به دمای روز و شب حساس است. رشد گل پلارگونیوم به میانگین دمای روزانه حساس است.
اثر فشار بر رشد گل
دمای بالا می تواند گل دهی را کاهش دهد. اینکه آیا در معرض دما قرار گرفتن استرس به وجود می آورد موضوع بحث است. اگرچه در معرض دما قرار گرفتن که نتیجه آن دوره طولانی کاهش رشد است و این یک استرس محسوب می شود. (مدت طولانی در معرض دمای بالا قرار گرفتن گل دهی تعدادی از گیاهان را کاهش می دهد. در معرض دمای بالا قرار گرفتن گیاهانی مانند میمون، همیشه بهار، تورنیا فورنییری کاهش می دهد گل دهی همه گونه ها را در مقایسه با دماهای سرد تر ، سر تا سری پرتوافکنی درمانی متنوع دارد.) در معرض دمای بالا قرار گرفتن I.hawheri و v .wittrochiana برای کمتر از دو ساعت میزان فتوسنتز را حداقل برای سه روز در برخی گونه ها در مقایسه با گیاهان غیر استرسی کاهش می دهد. بمیر و نورسپار اختلاف ایجاد می کند بین I.hawheri و V.wittrochiana زودتر بهبود می یابد. تنوع در حد مجاز دمای بالا در سراسر ارقام زراعی در گونه دیده می شود. یرای نمونه مدت طولانی در معرض دمای بالا قرار گرفتن v .wittrochiana با یک محیط غیر استرس مقایسه می شود گل دهی را در تمام ارقام مطالعه شده کاهش می دهد. اگرچه تنوع گل دهی %23 برای کریستال بول پورپل و79 x برای ماژستیک جیانتس قرمز کاهش یافته است. به این ترتیب در معرض دمای بالا قرار گرفتن بر تعداد گل هر کلاله در ارقام مختلف لیلیوم اثر می گذارد. در پایان استرف نشان داد که اختلاف ارقام I.hawheri در توانایی آنها به ادامه گل دهی تحت شرایط دمای بالا است. به علاوه کاهش تعداد گل، محصول برخی گیاهان می تواند با دمای بالا که گل را به عقیم شدن ترغیب می کند کاهش یابد که در نتیجه آن بذر، اندازه میوه و محصول کاهش می یابد. این چنین کاهش محصول براثر دمای بالا مشکل معمول در تولید فلفل و بسیاری دیگر از گیاهان جهانی در بخش باغبانی تجاری است. حساسیت گل دهی به دمای بالا ممکن است به واسطه کاهش کلی جذب کردن تحت دمای بالا، افزایش تنفس یا به منظور کاهش توانایی اندام گل برای جذب نور تازه در مقایسه با بافت های خودرو باشد. فتوسنتز فرآیندی متابولیک است که به فشار بالای دما حساس است. مثلا" میزان نورسپاژ پنج غوشه تاکسا وقتی دما بالاتر از 30 درجه است به زیر یکی کاهش می یابد. این ممکن است تا اندازه ای به واسطه کاهش در تعداد کلروپلاست به اندازه کاهش در دمای بیشتر از 32 درجه بیوژنز کلروپلاست جو باشد. میزان تناوب تنفس با افزایش دمای بالاتر از دمای حد مطلوب برای فتوسنتز موجب از دست دادن کربن به دام افتاده می شود. در آخر کاهش غلظت هورمون های رشد گیاهان در بافت های زیستی به دنبال در معرض دمای بالا قرار گرفتن ممکن است توانایی آن بافت را برای جذب کاهش دهد. ما اخیرا" اساس فیزیولوژیکی منع کننده رشد گل را در دمای بالا ارزیابی کرده ایم. اطلاعات امید بخشی بدست آمده که نشان می دهد تنوع در حساسیت به گرما A.Thalioma ممکن است پایگاهی را برای به دست آوردن اطلاعات جدید درباره مسائل مهم باغبانی فراهم کند.
خواب جوانه
درباره خواب جوانه بطور مختصر بحث خواهیم نمود. زیرا آن به طور مستقیم با گل دهی رابطه ندارد. تنها به منظور ادامه رشد گل در برخی گیاهان محدود شده است. قابل توجه تر این است که بعضی گیاهان پیاز دار و گونه های درختی می توانند آغاز به گل دهی کنند. اما سپس در یک مرحله خاص توقف در رشد گل دارد تا با شرایط خاص محیطی مواجه شوند. نکته آخر اینکه همه گیاهان پیاز دار در وضع خواب جوانه قرار نمی گیرد. گیاهان پیاز دار می توانند به طور قابل ملاحظه ای در زمان آغاز گل دهی در طول سال و چرخه زندگی اختلاف داشته باشند. گونه ها و پنج گروه توسط هارتسما طبقه بندی شده اند :
1 – گل دهی در بهار یا اوایل تابستان پیش از اینکه آنها به زمان گل دهی برسند و قبل از اینکه پیاز رشد کند آغاز می شود.
2 - آغاز به گل دهی دوره قبل از رشد را دنبال می کند به طوری که به وسیله زمان رپلانتینگ در پاییز پیازها شروع به گل دهی می کنند.
3 – گل دهی بعد از رپلانتینگ در دمای پایین زمستان یا اوایل بهار آغاز می شود .
4 – گل دهی یک سال قبل از گل دادن آغاز می شود .
5 - گل دهی متناوب با شکل برگ در تمام دوره رشد آغاز می شود.
اساس فیزیولوژیکی برای گل دهی در هر کدام از این گروه ها ممکن است به طور مهمی اختلاف داشته باشد. برای نمونه مدارکی وجود دارد که گروه سه نیاز به بهارش دارد. در حالی که گروه دو نیاز به خواب بذر دارد. به وسیله نیاز به خواب جوانه از رشد گل می توان تا زمانی که محیط یا زمان اضطراری انجام می شود، جل.گیری کرد. برای مثال بی دوامی ها فتوپریودی نیستند. به اندازه ای که طول چرخه رشد نسبتا" کوتاه است. این گیاهان تنها بعد از برآورده شدن این احتیاجات موفق به گل دهی می شوند. به این گیاهان خفته گفته می شود. کنترل دما دوره خفتگی معمول است در گونه های ملایم چند ساله و کنترل آب دوره خفتگی در موقعیتی که آب محدود است معمول است، یعنی یک منطقه بیابانی. برای مثال فشار آب می تواند خفتگی را در آچیمنس دورگه کاهش دهد. در کل خفتگی جوانه گل می تواند در بسیاری از گونه های درختی با قرار دادن بافت در معرض شرایط متشابه ورنالزاسیون بشکند. بین 6-12 هفته و دماهای بین 2-6 درجه اغلب دمای بهینه است. در برخی موارد کاربرد اسید جیبرلین می تواند بر خفتگی غلبه کند و موجب خروج شاخه از پیاز شود. کاربرد اسید جیبرلین برای غلبه بر خفتگی جوانه گل در گونه های تجارتی آزالا رایج است.
نتیجه
در این مرحله، چند عرض جغرافیایی را اتخاذ کرده و تأکید می نمایم به نیاز برای تحقیقات فیزیولوژیکی سنتی در پرورش گیاهان. به نظر می رسد که فهم کاملی از اینکه چه فاکتورهایی در گل دهی گیاه اثر می گذارد. برای هر تولید مثل یا پروژه فیزیولوژی مربوط به آن گیاه برای موفقیت ضروری است. شگفت انگیز آن است که چه قدر تحقیقات روی گیاهان انجام شده در حالی که ما دانستنی های کمی درباره مکانیسم گل دهی در گیاهان داریم. چقدر نتایج به دست آمده معتبر هستند ؟ کارهای اخیر روی فتوپریودیسم در گیاهان یک ساله با سوال از ترری و اسمیت آغاز شد وقتی که او می خواست بداند چطور اطلسی از یک فوریه تا یک مارس گل می دهد. آن سوال مشخص کرد که دانسته های ما از اینکه چه طور فتوپریود و دما بر گل دهی گونه های تجاری گیاهان خوابیده اثر می گذارد مربوط به نو نهالی آن است. یک نیاز واضح به تحقیقات اساسی جدید بر فیزیولوژی گل دهی گیاهان در مواجه با نیازهای زمانی ، برنامه ریزی و بازار صنعت گلکاری وجود دارد. یک مفهوم اساسی فیزیولوژی گل دهی گیاهان باغبانی از اینکه ما بتوانیم از بیولوژی مولکولی برای رشد گیاهان مان استفاده کنیم پایه گذاری شده است.