پایه های هلو (Prunus persicn)

هلو متعلق به بخش Euamygdalus schneid  و از تیره گلسرخیان (Rosaseae ) است. منشأ هلو به چین مربوط می شود، جایی که کشت آن به ماقبل تاریخ بر می گردد. درختان هلو در دنیا در بین عرض جغرافیایی 30 درجه شمالی و 40 درجه جنوبی پرورش داده می شوند. در عرض جغرافیایی بیشتر، درجه حرارت حداقل زمستانه و یخبندان بهاره جزء عوامل محدود کننده هستند. پایداری هلو در برابر سرمای زمستانه، از سیب و گلابی کمتر و تقریبا" مشابه به می باشد. برای هلو سرمای کشنده به طور معمول حدود-21 درجه سانتی گراد است ولی اگر هوا به سرعت سرد شود در دماهای -9 الی -13 درجه نیز جوانه ها و حتی شاخه های جوان خشک می شوند. نیاز سرمایی هلو برای بیرون آمدن از استراحت زمستانه 400 تا 1000 ساعت دمای زیر 7 درجه سانتی گراد می باشد. هلو در برابر گرمای تابستان، مقاوم تر از سیب است و در تابستان های گرم، میوه آن مانند گلابی از کیفیت بهتری برخوردار است.میوه های هلو کرک دار بوده و نسبت به ارقام مختلف هلو دارای گوشت قرمز، زرد و سفید می باشند. برخی از ارقام هلو دارای میوه های هسته جدا بوده و گوشت میوه به راحتی از هسته جدا می شود و این نوع ارقام به دلیل گوشت نرم و پر آب به مصرف تازه خوری می رسند. اما برخی دیگر از میوه ها هسته های چسبان داشته و برای تهیه کمپوت مناسب هستند. هلو به سرممای دیررس بهاره حساس بوده و به گل های آن در -3 درجه سانتی گراد آسیب می رسد.

استفاده از پایه

از نهال های بذری هلو هنوز هم به عنوان منبع اصلی تهیه پایه برای هلو استفاده می شود. منبع بذری مورد استفاده در تهیه پایه به سه گروه : تیپ های وحشی، ارقام تجارتی و ارقام ویژه تقسیم می شوند. تیپ های وحشی را معمولا" از درختانی بدست می آورند که به صورت وحشی رشد می کنند. بذور ارقام تجارتی منبع ثانویه برای تولید پایه های بذری برای هلو می باشند که معمولا" از میوه هایی که در صنایع فرآوری استفاده می شوند به دست می آیند. گروه سوم شامل ارقام انتخابی هستند که جنبه تجارتی کمتری داشته و یا ندارند و بیشتر به عنوان منبع بذری برای هلو و شلیل استفاده می شوند.

هیبریدهای بین گونه ای هلو

هیبریدهای بین گونه ای هلو و بادام در فرانسه و سایر کشورهای اروپای جنوبی جزء پایه های مهم هستند. آن ها بصورت کلونی ازدیاد می شوند ودر خاک های قلیایی مورد توجه اند، زیرا به کلروز مقاوم بوده  وتا حدودی به خاک های مرطوب و خشک متحمل هستند. 

 هیبریدهای آلو

آلوها معمولا" بیشترین پایه های مورد استفاده برای هلو در مقایسه با پایه های بذری هلو و هیبریدهای بین گونه های هلو می باشند.  

 خاک

خاک های سنگین و مرطوب برای کشت هلو مناسب نبوده و هلو طالب خاک های زهکشی شده با بافت لومی شنی و شنی لومی به عمق 1-1/5 متر می باشد. نیاز آبی هلو نسبت به دیگر میوه های هسته دار بیشتر بوده و در اواخر دوره رشد میوه، این نیاز افزایش می یابد. ریشه هلو در برابر کمبود تهویه خاک بسیار حساس است و از غرقابی شدن، به شدت آسیب می بیند. این درخت برای بهترین رشد به خاک های به نسبت سبک نیاز دارد.پایه های هلو در سازگاری با انواع خاک های مختلف متفاوت اند. نهال های بذری هلو بهترین رشد را در خاک های لومی شنی با زهکشی خوب دارند. گرچه رشد آن ها در سایرخاک ها با زهکشی خوب، نظیر؛ خاک های لومی سیلیتی ، لومی سنگلاخ و شنی رضایت بخش می باشد ولی در خاک هایی با بافت ریز و زهکشی ناقص مطلوب نیست.  

خشکی

درختان هلو به صورت تجارتی ذر بسیاری از نواحی خشک و نیمه خشک دنیا پرورش داده می شوند. مقاومت به خشکی را می توان جزء صفات مطلوب پایه های هلو دانست نهال های بذری هلو خشکی را تحمل می کنند و آن ها را می توان در جاهای خشک کشت نمود.

بیماری ها

قارچ ها : نه جنس قارچ در بیماری پایه های هلو دخالت دارد. سه جنس در تولید پوسیدگی ریشه ( فیتوفتورا، آرمیلاریا و کلایتوسیب ) و شش جنس ( پیتیوم، فوزاریوم، فوزیکوکوم، ریزوکتونیا، استریوم و ورتیسیلیوم ) در ایجاد بیماری های قسمت های زیر زمینی و هوایی گیاه دخالت دارند.

 باکتری ها : دو بیماری باکتریایی؛ شانکر باکتریایی و گال طوقه پایه های هلو را تحت تأثیر قرار می دهند. از پایه هایی که به طور غیر مستقیم حساسیت ارقام پیوندی هلو را به شانکر باکتریایی افزایش می دهند می توان به عنوان نمونه به سایبرین سی اشاره نمود که نبایستی از آن در نقاطی که این بیماری مشکل مهمی است استفاده نمود.

ویروس ها : ویروس ها مهم ترین مشکل در خزانه و باغ های هلو می باشند. آن ها به آسانی توسط پیوند در خزانه قابل انتقال بوده و ریشه زایی پایه های هلویی را که به طریق رویشی ازدیاد پیدا می کنند به طور نا مطلوب تحت تأثیر قرار می دهند و از این طریق یکنواختی آن ها را در خزانه و نیز موفقیت گیرای پیوند را کاهش می دهند. بنابراین تولید پایه های غاری از ویروس در خزانه را می توان مهم ترین کار در ازدیاد در خزانه و کاهش مشکلات ناشی از بیماری ویروس در باغ های هلو دانست.

مایکوپلاسما : برخی از بیماری های هلو مثل ، بیماری X و بیماری X غربی توسط مایکوپلاسما ایجاد می شوند. نهال های بذری هلو به بیماری X حساس بوده، اما نهال های بذری P.mahareb مصونیت دارند. بیماری مایکوپلاسمای X توسط زنجره ها منتقل شده اما در بین ارقام هلو ارجحیت تغذیه توسط گونه های زنجره حامل مایکوپلاسمایی که در جنوب غربی آنتاریو اتفاق افتاده، دیده نشده است.

سیستم های تربیت

هدایت و تربیت نهال های جوان هلو به روش جامی است. درختان هلو در پنج سال اول باروری، به اندازه کافی محصول حاصل می کنند و در سال های پر بار نیاز به تنک کردن گل دارند. اما هنگامی که رشد شاخه های یک ساله کمتر از 30 سانتی متر باشد، نیاز به هرس شدید می باشد. برای این منظور 50 درصد از شاخه های اضافی حذف شده و شاخه های باقی مانده از روی 20-25 سانتی متر هرس می شوند. از پایه های کلونی GF 677 ( هیبرید بادام * هلو ) که مقاوم به کلروز ناشی از آهن می باشد، برای هلو استفاده می شود.

 اثرات پایه

در سال های اخیر علاقه به استفاده از پایه های کوتاه کننده در درختان میوه به خاطر کاهش هزینه باغداری و آسان بودن عملیات باغبانی ( سمپاشی، هرس، تنک و برداشت ) درختان کوچک، بیشتر شده است. درختان معمولا" کوچک تر بوده و عمر کوتاه تری نسبت به سایر گونه های زراعی پرونوس دارند. در نواحی که زمستان های ملایمی دارند و خسارت یخبندان ناشی از دمای پایین نادر است، اغلب پایه های القاء کننده قدرت، مزیت دارند.پایه های قوی کننده اغلب مقاومت به سرما در ارقام پیوندی را به تأخیر می اندازند.

 روش های ازدیاد

پایه های هلو به روش جنسی (بذری ) یا به طریق رویشی ازدیاد پیدا می کنند. بذور پایه هایی که از طریق بذر ازدیاد می یابند به ویژه بذور P.persica از گرده افشانی آزاد به دست می آیند که 95 % آن ها از طریق خود گشنی حاصل آمده اند و تصور می شود که ارقام هلو خود بارور هستند. ازدیاد پایه ها به طریق کلونی (رویشی ) دارای مزیت یکنواختی در باغ و خزانه می باشد. این روش در مقایسه با روش ازدیاد بذر دارای معایبی از جمله مشکل و پر زحمت بودن عمل ازدیاد ، هزینه بیشتر، همچنین متفاوت بودن عادت ریشه دهی پایه ها می باشد.